Inleiding

In dit blog wil ik graag het welbekende fenomeen stress toelichten omdat dit namelijk een groot deel van het werk van een vitaliteitscoach beslaat. Er zijn al heel veel verschillende blogs over geschreven maar ik vind het nodig om hier ook over te schrijven. Mijn motivatie daarvoor komt voort uit de wens om een beeld neer te zetten dat klopt met de wetenschap en die overeenkomt met mijn visie. Dit vind ik belangrijk zodat iemand die door mij begeleid zou willen worden, weet hoe ik erover denk.

Stress staat vaak in een negatief daglicht

Om te beginnen wil ik kort uiteenzetten hoe de meeste mensen wellicht over stress denken. Dat is dat stress niet goed voor je is. Dat men het moet minderen is een vaak gehoorde kreet. Nu bestaan wij mensen al redelijk wat jaartjes en evolutionair gezien klopt het verhaal dat men vlucht of vecht door de aanmaak van de hormonen cortisol en adrenaline als gevolg van een lichamelijke reactie op gevaar. Deze reactie staat bekend als een overlevingsmechanisme en is in de moderne tijd minimaal van toepassing. We hoeven bijvoorbeeld niet meer op zoek naar eten en daarbij hoeven we niet constant op te letten of wijzelf in gevaar zijn door op de loer liggende roofdieren. Echter, je kan je voorstellen dat een dreigende situatie waarbij je wordt aangevallen door iemand, het mechanisme in jouw voordeel kan werken door te willen vechten of te vluchten. Dat je daardoor in veiligheid kan komen is dus een voorbeeld dat stress op zich niet negatief is. De gedachte dat stress slecht voor is, leidt tot gezondheidsnadelen. Les 1: Wees dus bewust van het feit dat stress je in actie zet, je kracht geeft en meer alert maakt. Allemaal positieve gevolgen van stress!

Verlies van controle leidt tot stress

Wanneer wordt stress dan wel vervelend? Dat gebeurt op het moment wanneer er sprake van controleverlies. Welbekende voorbeelden die in de klassieke top tien staan en voor iedereen gelden zijn de dood van een partner, een relatiebreuk of ontslag. Ook positieve evenementen leiden tot stress zoals een huwelijk bijvoorbeeld. Echter hebben deze gebeurtenissen niet voor ieder mens dezelfde betekenis. Een huwelijk waar je zelf niet voor hebt gekozen heeft nadelige gevolgen voor je autonomie. De factor onzekerheid speelt dus een grote rol. Echter is stress ervaren een subjectieve belevenis en dat heeft met belastbaarheid en veerkracht van iemand te maken. Wat je aan kan en hoe snel je kan herstellen van een emotioneel stressvolle gebeurtenis zijn van invloed op deze belevenis. Les 2: Je hebt niet altijd controle over een situatie en dat accepteren zal leiden tot minder stressvolle gevoelens.

Wees alert wanneer het om chronische stress gaat

Stress wordt pas echt een probleem wanneer het chronisch is. Bij chronische fysieke stress kunnen we dus niet meer herstellen of aanpassen aan de belasting. Dit betekent een constante ontsteking in het lichaam met gevolgen zoals pijn en vermoeidheid. Het ironische is dat er daardoor een vicieuze cirkel ontstaat. Door de stress lukt het niet om goed te slapen wat ironisch weer leidt tot stress. Het chronisch slaaptekort is een probleem wat niet onderschat mag worden. Hartritmestoornissen, hoge bloeddruk, concentratieverlies en stemmingswisselingen zijn zeer serieuze problemen. Bij chronische psychosociale stress lukt het dus niet om een situatie te veranderen. Dit is een goed voorbeeld waarbij er een gevoel van permanent controle verlies heerst. Dit kan weer leiden tot malen en tevens slaapschuld en zelfs tot minder zin in het leven hebben of verlies van hoop. Het is niet voor niks dat negatieve stress en burn-out in deze moderne samenleving vaak voorkomen. Eén van de redenen is natuurlijk dat mensen te laat in de gaten hebben dat er zaken mis gaan. Dat kunnen externe zaken zijn, zoals welk beroep ze uitoefenen of interne zaken zoals het niet op tijd kunnen aangeven van eigen grenzen. Het mag duidelijk zijn dat er hierdoor enorme kosten zijn maar ook hele nare levensgebeurtenissen ontstaan. Les 3: De kunst is om te luisteren naar de signalen die je ontvangt en daar ook tijdig naar te handelen.

Bewust zijn van stress is de eerste stap naar stressmanagement

Het is fantastisch dat er aandacht voor stress is zoals bij de week van de werkstress. De vraag is natuurlijk wat levert zoiets op? Weten de mensen die in een dergelijke situatie zitten überhaupt wel dat zulke initiatieven worden georganiseerd? Inmiddels is de vijfde editie achter de rug en ik hoop dat zij die lijden er wat aan hebben gehad. Om een beeld te geven is werkstress als reden voor verzuim gestegen van zestien procent in 2015 naar inmiddels twintig procent van het totale verzuim. Het is te kort door de bocht om te zeggen dat een dergelijk initiatief niets bijdraagt maar gezien de stijging is die uitspraak niet geheel buiten de waarheid. De vraag is dus wat kunnen wij doen om deze stijgende lijn te keren? Algemene tips voor lief aannemen zullen ons waarschijnlijk niet nader tot een oplossing brengen. Tijdens de week van de werkstress luisterde ik naar de radio en daarin werd een expert gevraagd om drie tips te geven om werkstress tegen te gaan. Het geven van gemeende complimenten was haar eerste tip. Hierbij gaf ze aan dat de ontvangende partij een compliment vaak ontkracht. Complimenteren op een karakter eigenschap werkt inderdaad. Ik vraag mij af of het chronische stress kan bestrijden. Als je werkelijk stress ervaart sta je hier überhaupt open voor? Haar volgende tip ging over vaker te ontspannen. Dit kan zeker helpen om stress te verlichten. Het sympathisch zenuwstelsel is namelijk dominant en de balans zou moeten worden hersteld door het parasympatische deel te activeren. Echter werd er door de expert geopperd om een pingpong tafel aan te schaffen om tijdens het werk te ontspannen. Het idee komt voort uit het idee dat spel gelijk staat aan ontspanning. Je kan je voorstellen dat het balletje overal heen stuitert. Dit kan juist het tegenovergestelde effect tot gevolg hebben. Dat er mogelijk koffie wordt gemorst door een rondvliegend balletje kan tot spanning leiden. Of mogelijk door het constante stuitergeluid afgeleid worden waardoor je je deadline niet haalt. Een betere manier om te ontspannen is diepe buikademhaling maar is natuurlijk maar een deel van de totale oplossing. De laatste tip die ze meegaf was om meer je successen te vieren. Deze tip komt voort uit de emotie om trots te zijn op wat er behaald is door geleverde inspanning. Achter deze gegeven tips zitten logische mechanismes maar of die altijd toepasbaar zijn is de vraag. Een luisteraar van het radioprogramma had een vraag ingestuurd naar de redactie. Hij wilde weten hoe hij zijn angst om voor een groot publiek te spreken kon oplossen. Het was natuurlijk vanwege tijdgebrek dat de radio dj aangaf om de voorgaande drie tips toe te passen. Ik geloof dat zulke tips om stress te verhelpen meer gaan over de acute en daarmee tijdelijke variant van stress. Een emotioneel probleem wat zich voor een bepaalde duur gemanifesteerd heeft en aanhoudt is dus chronisch. Les 4: Een dergelijk situatie vereist ook een duurzame oplossing. Als ik dan een tip mag geven als jij in een acute of chronische stress situatie zit, neem contact op voor een gratis kennismakingsgesprek om te kijken of vitaliteitscoaching iets moois voor je kan betekenen.

Bekijk hier de mogelijkheden!